PRP / PRP Vitiligo / PRP ویتیلیگو

ويتيليگو (پيسي، برص)

 

ويتيليگو

 پيسي يا برص يا ويتيليگو يك بيماري پوستي است كه در آن لك هاي سفيد رنگ به دليل از دست رفتن رنگدانه پوست بوجود مي آيند، اين ضايعات در هر جايي از بدن ممكن است ديده شوند. معمولاٌ در هر دو طرف بدن بطور قرينه لك هاي متعدد سفيد و شيري رنگ ديده مي شود. شايع ترين مناطق درگيري پوستي عبارتند از: صورت، لب ها، دست ها، بازوها، پاها و نواحي تناسلي.

 

چه كساني به پيسي مبتلا مي شوند؟

 از هر صد نفر، يك يا دو نفر به اين بيماري مبتلا مي شوند. حدود نيمي از افرادي كه به اين بيماري دچار مي شوند، قبل از بيست سالگي علايم آن را در خود خواهند يافت. حدود يك پنجم از مبتلايان نيز يكي از افراد خانواده شان به اين بيماري مبتلا بوده اند. بيشتر كساني كه پيسي دارند، از نظر سلامتي عمومي در وضعيت خوبي بسر مي برند.

 

رنگ پوست چطور بوجود مي آيد؟ 

 ملانين، رنگدانه اي است كه عامل تعيين كننده رنگ پوست، مو و چشم هاي ما مي باشد و توسط سلول هايي به نام ملانوسيت (سلول هاي رنگدانه  ساز) توليد مي شود. اگر اين سول ها از بين بروند و يا نتوانند رنگدانه ملانين را توليد كنند، رنگ پوست روشن تر شده و يا بطور كلي سفيد مي شود

 

دليل پيدايش پيسي چيست؟

 

 پيدايش پيسي نتيجه از بين رفتن سلول هاي رنگدانه ساز پوست است كه دليل آن ناشناخته است. ولي چهار تئوري اصلي دراين زمينه وجود دارد:

1- سلول هاي عصبي كه بطور غيرطبيعي فعال شده اند ممكن است با توليد مواد سمي به سلول هاي رنگدانه ساز آسيب برسانند.

2- سيستم ايمني بدن ممكن است در موقع دفاع از بدن در مقابل يك ماده خارجي، رنگدانة پوست را نيز از بين ببرد.

3- سلول هاي رنگدانه ساز ممكن است عامل از بين رفتن خودشان باشند. يعني زماني كه رنگدانه در حال ساخته شدن است، مواد زايدي نيز در كنار آن توليد مي شوند كه سمي بوده و قادر به از بين بردن خود سلول ها است.

4- وجود يك نقص ارثي موجب حساس شدن سلول هاي رنگدانه ساز به آسيب و در نتيجه از بين رفتن ها مي شود.

 

پيسي چگونه پيشرفت مي كند؟

 وسعت، دوره و شدت از دست رفتن رنگدانه در اشخاص مختلف متفاوت است. افرادي كه پوست روشني دارند معمولاٌ در تابستان متوجه تفاوت رنگ مابين نواحي مبتلا و ساير نقاط سالم پوست كه برنزه شده اند، مي شوند. پيسي در افراد با پوست تيره بسيار واضح تر از روشن پوستان است در موارد شديد ممكن است رنگدانه در همه جاي پوست از بين برود و پوست يكسره سفيد شود.هيچ راهي براي پيش گويي اين كه هر فرد چقدر رنگدانه از دست خواهد داد و يا اينكه بيماري وي چقدر طول خواهد كشيد وجود ندارد.

 يك لك پيسي به صورت ناحيه اي به رنگ سفيد شيري رنگ ديده مي شود. با اين حال ميزان تخريب رنگدانه در هر لك مي تواند با ساير لك ها متفاوت باشد. در يك لك ممكن است سايه هاي مختلفي وجود داشته باشد و نيز يك ناحيه تيره تر، نواحي سفيد شده را احاطه كرده باشد.

 پيسي اغلب با از دست رفتن ناگهاني رنگدانه در يك نقطه از پوست شروع مي شود. اين فرآيند مي تواند ادامه يابد و يا به دلايل ناشناخته، خود به خود متوقف شود. دوره هاي از دست رفتن رنگدانه و متعاقب آن ثابت ماندن رنگ لك و دوباره از دست رفتن رنگدانه به طور مدوام تكرار مي شوند.

بازگشت خودبه خودي رنگ به لك هاي سفيد شده خيلي به ندرت اتفاق مي افتد. بعضي از بيماران كه تصور مي كنند بيماريشان خوب شده، در واقع تمام رنگدانه پوست خود را از دست داده و پوستشان يك دست سفيد شده است. گرچه رنگ پوست اين افراد يك دست سفيد شده ولي آنها باز هم به پيسي مبتلا هستند.

 

 روش های درمانی ویتیلیگو

 

 كورتون موضعي: داروهاي موضعي حاوي كورتون ممكن است در بازگرداندن رنگدانه به نواحي كوچك مبتلا به پيسي مؤثر باشند. اين داروها بايد همزمان با ساير درمان ها به كار برده شوند مصرف طولاني اين داروها مي تواند موجب نازك شدن پوست و حتي پيدايش ترك هاي پوستي در بعضي نواحي شوند. بنابراين استفاده از آنها بايد حتماٌ تحت نظارت متخصص پوست باشد.

 پووا PUVA: در اين روش درمان، دارويي به نام پسورالن به بيمار داده مي شود، اين ماده شيميايي پوست را نسبت به نور خورشيد بسيار حساس مي كند. سپس پوست، تحت تابش نوع خاصي از نور ماوراء بنفش به نام UVA قرار مي گيرد. دستگاه هاي درماني ويژه اي براي اين نوع درمان لازم هستند كه همه جا در دسترس نمي باشند. در صورت عدم دسترسي به اين دستگاه ها، مي توان از نور آفتاب كه داراي UVA مي باشد استفاده كرد. البته امكان تنظيم دقيق مقدار اشعة تابيده شده در صورت استفاده از نور آفتاب وجود ندارد و لذا خطر سوختگي پوست در اين روش بيشتر است. وقتي پيسي خيلي محدود است، پسورالن را مي توان بر روي پوست مبتلا ماليده و سپس بيمار را در معرض تابش UVA قرار داد. 

 با اين حال معمولاٌ پسورالن را به صورت قرص خوراكي به بيمار مي دهند در اين روش درماني بين 50 تا 70 درصد شانس برگشتن رنگدانه به پوست صورت، بدن، بازوها، ران و ساق پاها وجود دارد. دست ها و پاها خيلي كم به اين نوع درمان پاسخ مي دهند. معمولاٌ حداقل يك دوره درمان يك ساله به صورت 1 تا 3 بار در هفته لازم است. پووا فقط بايد توسط متخصص پوست و تحت شرايط كنترل شده صورت گيرد. عوارض جانبي پووا شامل واكنش هاي مشابه آفتاب سوختگي هستند. در صورت استفاده طولاني مدت، بر روي پوست كك مك بوجود آمده و پوست مستعد ابتلا به سرطان مي شود.

 از آنجا كه انواع پسورالن موجب افزايش حساسيت چشم نسبت به نور خورشيد مي شوند، استفاده از عينك هاي آفتابي محافظ در برابر UVA از شروع درمان تا غروب آفتاب در همان روز ضرورت تام دارد. دليل محافظت از چشم ها، پيشگيري از ابتلاء زودرس به آب مرواريد است معمولاٌ ازPUVA   براي بچه هاي زير دوازده سال، زنان باردار يا شيرده و يا افراد مبتلا به بعضي از بيماري هاي خاص استفاده نمي شود. 

اشعة ماوراءبنفش: طيف بسيار محدودي از اشعة ماوراءبنفش B قدرت تحريك سلول هاي رنگدانه ساز را داشته و در درمان پيسي مفيد مي باشد. اين طيف اشعه تنها توسط لامپ هاي مخصوص و يا سيستم ليزر توليد مي گردد. عوارض اين روش بسيار كم بوده و در بچه ها نيز قابل استفاده است. 

پيوند پوست: انتقال پوست از نواحي طبيعي به نواحي سفيد شده فقط در مورد تعداد محدودي از بيماران مبتلا به پيسي امكان پذير مي باشد. معمولاٌ اين روش موجب بازگشت كامل رنگ به نواحي مبتلا نمي شود.

پلاسمای غنی از پلاکت (PRP): پلاسمای غنی از پلاکت به علت دارا بودن فاکتورهای رشد جهت تحریک ملانوسیت ها برای حفظ ملانین یکی از روش های درمانی برای ویتیلیگو می باشد. 

  از بين بردن رنگدانة باقي مانده

 در بعضي از بيماران كه بيماري پيسي وسعت زيادي پيدا كرده است، عملي ترين روش درمان، رنگ زدايي از نواحي طبيعي پوست و يكدست كردن رنگ آن است. در اين روش از يك مادة شيميايي به نام"roquinone Monobenzylether Of Hy" يا از اشعة ليز استفاده مي شود. اين روش درمان حدود يك سال به طول مي انجامد. معمولاٌ از بين رفتن رنگ پوست در اين روش دايمي و برگشت ناپذير است.لذا بيماران بايد اكيداٌ از تماس با نور آفتاب اجتناب نمايند.

پيسي در كودكان چگونه درمان مي شود؟

 معمولاٌ در كودكان از روش هاي درمان شديد و تهاجمي استفاده نمي شود. در بيماران خردسال استفاده از ضدآفتاب و پوشانيدن لك ها با مواد رنگ كننده بهترين درمان است. كورتون هاي موضعي را هم با احتياط زياد مي توان بكار برد. از «پووا» معمولاٌ تا سن 12 سالگي استفاده نمي شود، اما در اين دورة سني نوعي از اشعة ماوراءبنفش به نام ماوراءبنفش B با طيف باريك نتايج قابل قبولي در درمان پيسي داشته است.